شرح متون نظم ونثر کتاب های درسی زبان وادبیات فارسی متوسطه وبیش دانشگاهی
                                 غزل


تصویر
"غزل" در لغت به معنی "حدیث عاشقی" است. در قرن ششم که قصیده در حال زوال بود "غزل" پا گرفت و در قرن هفتم رسما قصیده را عقب راند و به اوج رسید.

در قصیده موضوع اصلی آن است که در آخر شعر "مدح" کسی گفته شود و در واقع منظور اصلی "ممدوح" است اما در غزل "معشوق" مهم است و در آخر شعر شاعر اسم خود را می آورد و با معشوق سخن می گوید و راز و نیاز می کند.
این "معشوق" گاهی زمینی است اما پست و بازاری نیست و گاهی آسمانی است و عرفانی.

ابیات غزل بین 5 تا ۱۵ ییت دارد و دو مصراع اولین بیت و مصراع دوم بقیه ابیات هم قافیه اند.

غزل را می توان به شکل زیر تصویر کرد:

......................الف/ ...................... الف
...................... ب / ...................... الف
...................... ج / ...................... الف


موضوعات اصلی غزل بیان احساسات و ذکر معشوق و شکایت از بخت و روزگار است. البته موضوع غزل به این موضوعات محدود نمی شود و در ادب فارسی به غزل هایی بر می خوریم که شامل مطالب اخلاقی و حکیمانه هستند.

هر چند غزل فارسی تحت تأثیر ادبیات عرب بوجود آمد بدین معنی که در ادبیات عرب قصاید غنائی رواج یافت (در این زمان قصیده در ایران مدحی بود و غزل فقط در قسمت اول آن دیده می شود) و در قرن پنجم به تقلید از این قصاید غنایی غزل فارسی به عنوان نوع مستقلی از قصیده جدا شد، اما موضوعات غزل فارسی اصالت دارد و مثلاً غزل عرفانی به سبک شاعران ما در ادبیات عرب نادر است.




تصویر
نمونه ای از غزل سعدی:

هزار جهد بکردم که سر عشق بپوشم
نبود بر سر آتش میسرم که نجوشم
به هوش بودم از اول که دل به کس نسپارم
شمایل تو بدیدم نه صبر ماند و نه هوشم
حکایتی ز دهانت به گوش جان من آمد
دگر نصیحت مردم حکایتست به گوشم
مگر تو روی بپوشی و فتنه بازنشانی
که من قرار ندارم که دیده از تو بپوش
من رمیده دل آن به که در سماع نیایم
که گر به پای درآیم به دربرند به دوشم
بیا به صلح من امروز در کنار من امشب
که دیده خواب نکردست از انتظار تو دوشم
مرا به هیچ بدادی و من هنوز بر آنم
که از وجود تو مویی به عالمی نفروشم
به زخم خورده حکایت کنم ز دست جراحت
که تندرست ملامت کند چو من بخروشم
مرا مگوی که سعدی طریق عشق رها کن
سخن چه فایده گفتن چو پند میننیوشم
به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل
و گر مراد نیابم به قدر وسع بکوشم


نمونه ای از غزل حافظ:

ای پادشه خوبان داد از غم تنهایی
دل بی تو به جان آمد وقت است که بازآیی
دایم گل این بستان شاداب نمیماند
دریاب ضعیفان را در وقت توانایی
دیشب گله زلفش با باد همیکردم
گفتا غلطی بگذر زین فکرت سودایی
صد باد صبا این جا با سلسله میرقصند
این است حریف ای دل تا باد نپیمایی
مشتاقی و مهجوری دور از تو چنانم کرد
کز دست بخواهد شد پایاب شکیبایی
یا رب به که شاید گفت این نکته که در عالم
رخساره به کس ننمود آن شاهد هرجایی
ساقی چمن گل را بی روی تو رنگی نیست
شمشاد خرامان کن تا باغ بیارایی
ای درد توام درمان در بستر ناکامی
و ای یاد توام مونس در گوشه تنهایی
در دایره قسمت ما نقطه تسلیمیم
لطف آن چه تو اندیشی حکم آن چه تو فرمایی
فکر خود و رای خود در عالم رندی نیست
کفر است در این مذهب خودبینی و خودرایی
زین دایره مینا خونین جگرم می ده
تا حل کنم این مشکل در ساغر مینایی
حافظ شب هجران شد بوی خوش وصل آمد
شادیت مبارک باد ای عاشق شیدایی


نمونه ای از غزل عراقی:

نخستین باده کاندر جام کردند
ز چشم مست ساقی وام کردند
چو با خود یافتند اهل طرب را
شراب بیخودی در جام کردند
ز بهر صید دلهای جهانی
کمند زلف خوبان دام کردند
به گیتی هرکجا درد دلی بود
بهم کردند و عشقش نام کردند
جمال خویشتن را جلوه دادند
به یک جلوه دو عالم رام کردند
دلی را تا به دست آرند، هر دم
سر زلفین خود را دام کردند
چو خود کردند راز خویشتن فاش
عراقی را چرا بدنام کردند؟


+ نوشته شده در  دوشنبه سی ام اردیبهشت 1387ساعت 0:46  توسط محمد رضا قدیمی | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
مدرس دانشگاه ودبیر دبیرستانها ومراکز پیش دانشگاهی استان گلستان



پیوندهای روزانه
وزارت آموزش وپرورش
آموزش وبرورش شهرستان کلاله
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
آبان 1391
شهریور 1391
مرداد 1391
تیر 1391
بهمن 1390
شهریور 1390
تیر 1390
فروردین 1390
بهمن 1389
دی 1389
آبان 1389
شهریور 1389
مرداد 1389
دی 1388
آبان 1388
اردیبهشت 1388
فروردین 1388
بهمن 1387
دی 1387
مهر 1387
شهریور 1387
مرداد 1387
خرداد 1387
اردیبهشت 1387
فروردین 1387
اسفند 1386
آرشیو موضوعی
ادبیات اول دبیرستان
ادبیات دوم دبیرستان
ادبیات سوم دبیرستان (رشته ی انسانی)
ادبیات سوم دبیرستان(رشته ی تجربی وریاضی)
زبان وابیات فارسی 1و2بیش دانشگاهی(عمومی)
ادبیات 1بیش دانشگاهی(عروض وقافیه)
ادبیات فارسی2بیش دانشگاهی(رشته ی انسانی)
آرایه های ادبی /برای کلیه ی رشته ها
زبان فارسی برای کنکوری ها
عکس ها وتصاویر
زبان فارسی 3 (علوم انسانی)
آورده اند
تاریخ ادبیات 1
تاریخ ادبیات 2
زبان فارسی 1 متوسطه
زبان فارسی 2 متوسطه
زبان فارسی 3 ( تجربی وریاضی)
نمونه سوالات ادبیات 1
نمونه سوالات ادبیات2
نمونه سوالات ادبیات3انسانی
نمونه سوالات ادبیات3تجربی وریاضی
نمونه سوالات زبان فارسی 1
نمونه سوالات زبان فارسی2
نمونه سوالات زبان فارسی3
نمونه سوالات ادبیات عمومی بیش دانشگاهی( ترم اول)
نمونه سوالات ادبیات اختصاصی بیش دانشگاهی( ترم اول)
نمونه سوالات ادبیات عمومی بیش دانشگاهی( ترم دوم)
نمونه سوالات ادبیات اختصاصی بیش دانشگاهی( ترم دوم)
نمونه سوالات کنکور
نمونه سوالات تاریخ ادبیات1
نمونه سوالات تاریخ ادبیات2
نمونه سوالات آرایه های ادبی
گو نا گو ن
پاسخ نظرات
پیوندها
دایره المعارف بزرگ ادبی
متن ومعنی ادبیات اول دبیرستان
زبان فارسی برای کنکور
دیوان حافظ
فرهنگسرا
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
مثنوی معنوی مولوی
متن کتاب تاریخ ادبیات 1
لغت نامه ی دهخدا
ارسال کارت پستال
دفتر برنامه ریزی و تالیف کتب درسی(ادبیات فارسی)
لغت نامه جامع
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM


www.irLearn.com